Ngày 19/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước, chính thức hoàn thiện khung pháp lý cho việc tổ chức và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, đưa hoạt động giảm phát thải khí nhà kính từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế thị trường minh bạch, có thể giao dịch.

Chính phủ chính thức ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon trong nước.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc hình thành sàn giao dịch carbon không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn mở ra cơ hội chiến lược cho doanh nghiệp chủ động kiểm soát phát thải và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Nghị định 29/2026/NĐ-CP: Khung pháp lý cho sàn giao dịch carbon trong nước

Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, sàn giao dịch carbon trong nước được tổ chức với đầy đủ các nghiệp vụ:

• Đăng ký, cấp mã trong nước;

• Chuyển quyền sở hữu;

• Lưu ký, giao dịch và thanh toán;

• Báo cáo, công bố thông tin và giám sát giao dịch.

Đối tượng áp dụng bao gồm các đơn vị vận hành hạ tầng thị trường (Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam), cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tham gia giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Việc gắn thị trường carbon với hạ tầng giao dịch chứng khoán cho thấy định hướng quản lý tập trung, chuẩn hóa và minh bạch, tiệm cận thông lệ quốc tế.

→ Xem thêm: Tín chỉ carbon là gì? Cơ hội lớn từ thị trường tín chỉ carbon

Hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon phải đăng ký tập trung

Một nội dung then chốt của Nghị định là quy định đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia:

• Hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon chỉ được phép giao dịch khi đã được đăng ký, cấp mã trong nước và ký gửi tập trung;

• Mỗi hạn ngạch, tín chỉ carbon được cấp mã số định danh duy nhất, sử dụng thống nhất trong toàn bộ vòng đời giao dịch;

• Thông tin về chủ sở hữu, số lượng hạn ngạch và tín chỉ carbon được quản lý tập trung bởi Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quy định này đặt ra yêu cầu rất cao về tính chính xác của số liệu phát thải, tính đầy đủ của hồ sơ và khả năng truy xuất, thẩm tra độc lập.

Hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon muốn tham gia giao dịch trên sàn phải được đăng ký, cấp mã trong nước và ký gửi tập trung.

Cơ chế vận hành và lộ trình thí điểm đến hết năm 2028

Sàn giao dịch carbon trong nước được tổ chức vận hành theo lộ trình quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP), với một số điểm đáng chú ý:

• Doanh nghiệp chỉ sử dụng 01 tài khoản giao dịch tại thành viên giao dịch carbon, tách biệt hoàn toàn với giao dịch chứng khoán;

• Các nghiệp vụ giao dịch, hạch toán và theo dõi số dư phải độc lập, không bù trừ chéo;

• Giao dịch được thanh toán trong ngày, theo phương thức thanh toán tức thời từng giao dịch.

Đặc biệt, trong giai đoạn thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, Nhà nước không thu phí cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước. Đây là khoảng thời gian quan trọng để doanh nghiệp làm quen với cơ chế thị trường và hoàn thiện năng lực quản lý phát thải.

Sàn giao dịch carbon trong nước được triển khai thí điểm đến hết ngày 31/12/2028

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tham gia thị trường carbon?

Lộ trình 3 bước cho doanh nghiệp gia nhập thị trường carbon

Việc tham gia vào thị trường tín chỉ carbon không đơn thuần là trách nhiệm môi trường, mà là một cơ hội chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tối ưu hóa sức mạnh thương hiệu và xác lập lợi thế cạnh tranh vượt trội trên chuỗi giá trị toàn cầu.

Trước khi tham gia, doanh nghiệp cần nắm vững cơ chế vận hành của thị trường carbon, bao gồm hệ thống quy định pháp luật, các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng và quy trình chứng nhận đối với hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Đồng thời, việc tìm hiểu các loại hình dự án giảm phát thải có khả năng tạo ra tín chỉ carbon sẽ giúp doanh nghiệp xác định mô hình phù hợp với đặc thù sản xuất, quy mô hoạt động và định hướng phát triển bền vững.

Doanh nghiệp cần tập trung vào ba nội dung trọng tâm sau:

1. Đánh giá hiện trạng phát thải

Kiểm kê khí nhà kính là bước nền tảng nhằm xác định các nguồn phát thải và tính toán lượng phát thải theo phương pháp, tiêu chuẩn được chấp nhận. Kết quả kiểm kê là cơ sở để:

• Xác định nghĩa vụ tuân thủ hạn ngạch phát thải;

• Xây dựng mục tiêu và lộ trình giảm phát thải;

• Chuẩn bị dữ liệu cho các dự án tạo tín chỉ carbon.

→ Xem thêm: Kiểm kê khí nhà kính là gì? Thực hiện kiểm kê như thế nào?

2. Thực thi lộ trình giảm phát thải tối ưu

Từ hiện trạng phát thải, doanh nghiệp cần xác định các mục tiêu giảm phát thải cụ thể, có thời hạn, gắn với từng nguồn phát thải. Việc ưu tiên các giải pháp hiệu quả về chi phí và có khả năng hình thành dự án giảm phát thải sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tham gia thị trường carbon trong tương lai.

→ Xem thêm: Xây dựng lộ trình giảm phát thải khí nhà kính | Hướng dẫn chi tiết

3. Chứng nhận và Thương mại hóa tín chỉ carbon

Để chuyển hóa nỗ lực giảm phát thải thành giá trị kinh tế (tín chỉ carbon), doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến tính chính xác, minh bạch và khả năng kiểm chứng của dữ liệu phát thải. Theo đó, hồ sơ phát thải của doanh nghiệp cần được thẩm định, thẩm tra bởi tổ chức độc lập nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của thông tin. Một hồ sơ đầy đủ và chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp được đánh giá cao và tăng cơ hội nhận được các tín chỉ carbon.

→ Xem thêm: Thẩm tra - Thẩm định Khí nhà kính là gì? Tại sao doanh nghiệp cần lưu ý?

Vinacontrol - Song hành cùng doanh nghiệp Việt chinh phục thị trường carbon

Với gần 70 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giám định, thử nghiệm, chứng nhận và tư vấn môi trường, Vinacontrol đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trong toàn bộ quá trình tham gia thị trường carbon, từ giai đoạn chuẩn bị đến triển khai thực tế.

Vinacontrol triển khai kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1 và Nghị định 06/2022/QĐ-CP tại Chi nhánh Công ty CP Pin Ắc quy Miền Nam

Giải pháp của Vinacontrol:

• Tư vấn lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính tuân thủ tiêu chuẩn ISO 14064-1 và yêu cầu pháp lý hiện hành;

• Tư vấn xây dựng kế hoạch giảm phát thải, phù hợp với đặc thù từng ngành nghề;

• Thẩm định và thẩm tra độc lập số liệu phát thải và các dự án giảm phát thải, bảo đảm tính minh bạch và độ tin cậy trước khi tham gia giao dịch trên sàn carbon trong nước.

Trong bối cảnh sàn giao dịch carbon chính thức hình thành, việc chuẩn bị sớm, đúng chuẩn và có sự đồng hành của tổ chức chuyên môn uy tín sẽ giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội thị trường, đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp lý ngày càng chặt chẽ.

Mọi yêu cầu về dịch vụ của Vinacontrol, Quý khách vui lòng liên hệ Hotline/Zalo: 0243 943 3840 để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất!