Việt Nam đang chính thức bước vào giai đoạn triển khai bắt buộc đối với kiểm kê khí nhà kính và vận hành thị trường carbon nội địa. Trong bối cảnh các yêu cầu về phát thải ngày càng được siết chặt trên phạm vi toàn cầu, carbon không còn chỉ là một cam kết mang tính định hướng, mà đang trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành, năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp.

Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành các quy định về phân bổ hạn ngạch phát thải và cơ chế giao dịch carbon đã đánh dấu bước chuyển quan trọng từ “khuyến khích giảm phát thải” sang “quản lý phát thải có ràng buộc tuân thủ”.

Carbon không còn là một cam kết mang tính định hướng, mà đang dần trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí vận hành, khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường của doanh nghiệp

03 ngành thí điểm được phân bổ hạn ngạch phát thải giai đoạn 2025-2026

Theo Quyết định số 699/QĐ-BNNMT ngày 27/02/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam đã thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho 03 lĩnh vực phát thải trọng điểm gồm:

• Nhiệt điện: 34 cơ sở
• Sắt thép: 25 cơ sở
• Xi măng: 51 cơ sở

Danh sách chi tiết vui lòng xem tại đây

Tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ trong giai đoạn thí điểm:

• Năm 2025: 243.082.392 tấn CO₂ tương đương
• Năm 2026: 268.391.454 tấn CO₂ tương đương

Theo Quyết định 699/QĐ-BNNMT ngày 27/02/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải có trách nhiệm nộp trả hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo quy định tại Điều 19 của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 16 Điều 1 của Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NÐ.

Doanh nghiệp thuộc danh mục kiểm kê khí nhà kính cần lưu ý gì?

Theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg ngày 13/08/2024, hiện có 2.166 cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính trên phạm vi toàn quốc.

Các doanh nghiệp thuộc danh mục này có trách nhiệm:

• Thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ;
• Báo cáo theo biểu mẫu quy định tại Phụ lục II của Nghị định 06/2022/NĐ-CP;
• Xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải phục vụ quản lý và báo cáo;
• Chủ động chuẩn bị cho lộ trình phân bổ hạn ngạch phát thải và tham gia thị trường carbon trong các giai đoạn tiếp theo.

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn gặp khó khăn trong:

• Thu thập và chuẩn hóa dữ liệu phát thải;
• Xác định phương pháp tính phù hợp;
• Kiểm soát tính chính xác và khả năng thẩm định dữ liệu;
• Đáp ứng yêu cầu minh bạch theo các chuẩn mực quốc tế như ISO 14064, IPCC, CBAM.

Do đó, việc xây dựng hệ thống quản trị carbon bài bản từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tuân thủ, tối ưu chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hệ thống văn bản pháp lý quan trọng

Khung pháp lý về kiểm kê khí nhà kính và thị trường carbon tại Việt Nam hiện được xây dựng dựa trên các văn bản trọng yếu sau:

• Luật Bảo vệ môi trường 2020;
• Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn;
• Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 06/2022/NĐ-CP;
• Quyết định số 232/QĐ-TTg ngày 24/01/2025 về Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam;
• Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/01/2026 về Sàn giao dịch carbon;
• Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 09/02/2026 về tổng hạn ngạch phát thải thí điểm giai đoạn 2025–2026;
• Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT ngày 13/02/2026 về hệ thống đăng ký quốc gia;
• Quyết định số 699/QĐ-BNNMT ngày 27/02/2026 về phân bổ hạn ngạch phát thải cho 03 ngành thí điểm;
• Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg về danh mục cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.

Vinacontrol đồng hành cùng doanh nghiệp trong quản trị phát thải & tuân thủ carbon

Với gần 70 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực đánh giá sự phù hợp và tư vấn môi trường, Vinacontrol cung cấp các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng năng lực quản trị carbon và đáp ứng yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe của thị trường.

Vinacontrol là tổ chức tư vấn hàng đầu trong lĩnh vực Khí nhà kính và Phát triển bền vững

Giải pháp của Vinacontrol bao gồm:

• Kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064 và Chuyển giao công nghệ
• Tư vấn lộ trình giảm phát thải và quản trị carbon
• Tư vấn, đào tạo CBAM và báo cáo phát thải phục vụ xuất khẩu sang EU
• Xây dựng hệ thống MRV (Measurement – Reporting – Verification)
• Thẩm tra/xác minh báo cáo phát thải khí nhà kính phục vụ tuân thủ và thị trường carbon
• Tư vấn ESG và quản trị phát triển bền vững cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh các chuẩn mực về phát thải, minh bạch dữ liệu và phát triển bền vững đang dần trở thành “ngôn ngữ chung” của thương mại toàn cầu, việc chủ động xây dựng năng lực quản trị carbon không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn và hội nhập quốc tế bền vững.