Ngành dệt may là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu gần 46 tỷ USD năm 2025. Tuy nhiên, phía sau quy mô tăng trưởng ấn tượng là áp lực ngày càng lớn về tiêu thụ năng lượng, nước, hóa chất và phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi giá trị - từ sợi, dệt, nhuộm, hoàn tất vải đến may mặc và logistics.

Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu về ESG, truy xuất dữ liệu, an toàn hóa chất và giảm phát thải carbon, kiểm kê khí nhà kính không còn là hoạt động mang tính tự nguyện. Đây đang trở thành bước chuẩn bị cần thiết để doanh nghiệp dệt may đáp ứng yêu cầu pháp lý, duy trì lợi thế xuất khẩu và từng bước chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững.

Bài viết dưới đây giúp doanh nghiệp dệt may hiểu rõ vai trò của kiểm kê khí nhà kính, căn cứ pháp lý cần lưu ý, các phạm vi phát thải trọng yếu và quy trình triển khai tuân thủ Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP và ISO 14064-1.

Vì sao doanh nghiệp dệt may cần kiểm kê khí nhà kính?

Dệt may là ngành có chuỗi cung ứng phức tạp, bao gồm nhiều công đoạn tiêu thụ năng lượng, nước và hóa chất. Đặc biệt, các hoạt động như vận hành lò hơi, dệt nhuộm, hoàn tất vải, xử lý nước thải, vận chuyển nguyên phụ liệu và phân phối sản phẩm đều có thể tạo ra phát thải khí nhà kính.

Việc kiểm kê khí nhà kính giúp doanh nghiệp:

• Xác định chính xác các nguồn phát thải lớn trong quá trình sản xuất, vận hành.
• Đáp ứng yêu cầu kiểm kê, báo cáo phát thải theo quy định pháp luật.
• Chuẩn bị dữ liệu phục vụ yêu cầu ESG, CDP, SBTi hoặc yêu cầu riêng từ nhãn hàng quốc tế.
• Tối ưu chi phí năng lượng, nhiên liệu, nước và tài nguyên đầu vào.
• Nâng cao năng lực cạnh tranh khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Chủ động trước các rào cản carbon, tiêu chuẩn xanh và yêu cầu truy xuất phát thải từ thị trường xuất khẩu.

Nói cách khác, kiểm kê khí nhà kính không chỉ là một báo cáo tuân thủ, mà là nền tảng để doanh nghiệp hiểu rõ “dấu chân carbon”, xây dựng lộ trình giảm phát thải và quản trị rủi ro carbon một cách thực chất.

Doanh nghiệp nào cần kiểm kê khí nhà kính?

Theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, các cơ sở dệt nhuộm, may mặc có mức tiêu thụ năng lượng từ 1.000 TOE/năm trở lên thuộc diện phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.

Bên cạnh yêu cầu pháp lý trong nước, các thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ cũng đang gia tăng yêu cầu về sản xuất bền vững, an toàn hóa chất, minh bạch chuỗi cung ứng và giảm phát thải carbon.

Các nguồn phát thải khí nhà kính trong ngành dệt may

Khi thực hiện kiểm kê khí nhà kính, doanh nghiệp cần xác định phát thải theo các phạm vi phù hợp:

Phạm vi kiểm kê khí nhà kính ngành dệt may

Phạm vi 1: Phát thải trực tiếp

Bao gồm phát thải từ các nguồn thuộc sở hữu hoặc quyền kiểm soát của doanh nghiệp, ví dụ:

• Lò hơi sử dụng than, dầu, khí;
• Máy phát điện, thiết bị đốt nhiên liệu;
• Phương tiện vận tải nội bộ;
• Hệ thống xử lý nước thải phát sinh CH₄, N₂O;
• Một số hoạt động sản xuất có phát thải trực tiếp khác.

Phạm vi 2: Phát thải gián tiếp từ năng lượng

Bao gồm phát thải phát sinh từ việc doanh nghiệp mua và sử dụng năng lượng, chủ yếu là:

• Điện năng mua từ lưới;
• Hơi nước, nhiệt, làm lạnh hoặc các dạng năng lượng mua ngoài khác.

Đây thường là nhóm phát thải quan trọng đối với các cơ sở dệt nhuộm, may mặc có mức tiêu thụ điện lớn.

Phạm vi 3: Các phát thải gián tiếp khác

Phạm vi 3 thường là thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp dệt may do dữ liệu phân tán trong chuỗi cung ứng. Các nguồn phát thải có thể bao gồm:

• Nguyên liệu đầu vào như sợi, vải, hóa chất, bao bì;
• Vận chuyển nguyên phụ liệu và sản phẩm;
• Hoạt động của nhà cung cấp;
• Công tác, đi lại của người lao động;
• Phân phối, sử dụng và xử lý sản phẩm cuối vòng đời.

Với đặc thù chuỗi cung ứng dài và nhiều bên tham gia, doanh nghiệp cần phương pháp thu thập dữ liệu phù hợp, ưu tiên các nguồn phát thải trọng yếu và từng bước mở rộng phạm vi kiểm kê.

Quy trình kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp dệt may

Vinacontrol hỗ trợ doanh nghiệp dệt may thực hiện kiểm kê khí nhà kính và lập báo cáo đáp ứng yêu cầu tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP và ISO 14064-1 theo quy trình cụ thể như sau:

Quy trình kiểm kê khí nhà kính ngành dệt may

Thách thức đặc thù của ngành dệt may

Trong quá trình kiểm kê khí nhà kính, doanh nghiệp dệt may thường gặp một số khó khăn như:

• Dữ liệu phát thải phân tán tại nhiều nhà máy, xưởng sản xuất hoặc đơn vị gia công.
• Công đoạn nhuộm, hoàn tất vải tiêu thụ nhiều nước, nhiệt và hóa chất.
• Máy móc, công nghệ cũ làm tăng tiêu hao năng lượng và chi phí vận hành.
• Thiếu nhân sự chuyên trách về ESG, carbon và báo cáo phát thải.
• Khó thu thập dữ liệu Phạm vi 3 từ nhà cung cấp, vận chuyển và vòng đời sản phẩm.
• Yêu cầu từ nhãn hàng quốc tế ngày càng chi tiết, đòi hỏi dữ liệu có thể kiểm chứng.

Để xử lý các thách thức này, doanh nghiệp nên bắt đầu từ các nguồn phát thải trọng yếu như điện năng, nhiên liệu, lò hơi, nước thải và công đoạn có mức tiêu thụ tài nguyên lớn. Sau đó, từng bước mở rộng sang dữ liệu chuỗi cung ứng và Phạm vi 3 theo mức độ ưu tiên.

Vinacontrol đồng hành cùng doanh nghiệp dệt may trong kiểm kê khí nhà kính

Với năng lực chuyên môn trong lĩnh vực kiểm kê khí nhà kính, đánh giá sự phù hợp và phát triển bền vững, Vinacontrol hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch, chuẩn hóa báo cáo và từng bước nâng cao năng lực quản trị carbon.

Dịch vụ kiểm kê khí nhà kính của Vinacontrol hỗ trợ doanh nghiệp:

• Đánh giá hiện trạng và xác định nghĩa vụ kiểm kê khí nhà kính.
• Xác định ranh giới tổ chức, ranh giới phát thải và nguồn phát thải trọng yếu.
• Thu thập, rà soát và chuẩn hóa dữ liệu hoạt động.
• Tính toán phát thải khí nhà kính theo Phạm vi 1, 2 và 3.
• Lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1:2018 và quy định pháp luật hiện hành.
• Tư vấn định hướng giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả vận hành.
• Thẩm tra/ xác minh báo cáo kiểm kê khí nhà kính.

Vinacontrol là đối tác tin cậy đồng hành cùng doanh nghiệp Việt tuân thủ quy định về Kiểm kê khí nhà kính

Kiểm kê khí nhà kính là bước khởi đầu quan trọng để doanh nghiệp dệt may quản trị phát thải một cách có hệ thống. Khi dữ liệu carbon được đo lường, chuẩn hóa và kiểm soát, doanh nghiệp có cơ sở để tối ưu chi phí, đáp ứng yêu cầu pháp lý, nâng cao uy tín ESG và củng cố năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trong hành trình chuyển đổi xanh, doanh nghiệp không chỉ cần một báo cáo kiểm kê, mà cần một nền tảng dữ liệu đáng tin cậy để ra quyết định. Vinacontrol sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp dệt may xây dựng năng lực quản trị phát thải minh bạch, chính xác và phù hợp với chuẩn mực trong nước, quốc tế.